Zuren en basen 2

acid-alkaline-pie-chartIk krijg regelmatig vragen over het onderwerp zuren en basen en geef hierbij een aanvulling op mijn eerdere artikel, die hopelijk meer duidelijkheid biedt.

Allereerst is het van belang om duidelijk te maken dat ik niet het bestaan van de zuur-basen-balans ontken. Wat ik bestrijd, is dat ‘zuurvcrmende voeding’ verzuring in het lichaam teweeg zou brengen. Dat is te kort door de bocht. Er is zowel een aandoening die acidose wordt genoemd (extreme verzuring) als een aandoening die alkalose heet (extreme alkalisering). Hieruit blijkt dat het evenwicht tussen zuren en basen juist heel belangrijk en delicaat is. Nogmaals, dit evenwicht ontken ik ook niet.

Tevens blijkt hieruit dat het even ziekmakend is om te alkalisch te zijn als dat je verzuurt. Waarom horen we alleen over verzuring, terwijl verkalking links en rechts eveneens volop om zich heen grijpt? Met een vreemd soort logica wordt verkalking vaak toegeschreven aan…verzuring. Dat is zoiets als een ijstijd toeschrijven aan de gevolgen van de opwarming van de aarde, ook deze vreemde en onlogische redenatie horen we maar al te vaak. Of de aarde warmt op, of deze koelt af. Of je lichaam wordt te zuur, of het wordt te basisch. Wordt het niet onderhand tijd dat we gaan inzien dat een verstoorde zuur-basen-balans zowel richting verzuring als alkalisering kan doorslaan en dat beide niet goed voor je zijn? Goede informatie hierover vind je hier.

Wat veroorzaakt dan wel verzuring in het lichaam?

Te weinig maagzuur is het gevolg van chronische stress, waardoor de bijnieren verzwakt en uiteindelijk uitgeput raken. In tijden van stress investeert het lichaam niet in voedselvertering, een bijzonder energierovend proces. Maagzuur heeft een bijzonder lage pH, maar als je er te weinig van hebt wordt je maagomgeving te alkalisch.

Maagzuur heeft als hoofdfunctie in het spijsverteringsproces de vertering van eiwitten, de grootste moleculen in ons voedsel. Deze moeten letterlijk oplossen in een badje met zoutzuur, wat maagzuur in werkelijkheid is. Steek je hand maar eens in een bad met zoutzuur (of doe toch maar liever niet!), deze lost op waar je bij staat. Dit komt omdat het menselijk lichaam is opgebouwd uit eiwitten.

Een tweede functie van maagzuur is dat het een verdedigingslinie is tegen bepaalde bacterien, schimmels en parasieten. Net als wij zijn ook dit levende eiwitten en ook deze lossen op in voldoende maagzuur. Candida (schimmelwoekering in de darmen) houdt dan ook per definitie verband met te weinig maagzuur, bij voldoende maagzuur heeft candida geen schijn van kans.

Geloof het of niet, maar een te alkalische maagomgeving kan verzuringsprocessen in de hand werken! Indien er sprake is van onvoldoende maagzuur, verloopt de eiwitvertering allesbehalve optimaal. Hierdoor ontstaat een massa van onverteerde of half verteerde eiwitten. Deze verstikkende brij lokt afbraakbacteriën en schimmels aan, die uitsluitend in een anaëroob (zuurstofarm) milieu kunnen leven.

Als er sprake is van te weinig maagzuur, dan is er voor het lichaam ook weinig prikkel om de darmwand te versterken d.m.v. een alkalische bedekkende slijmlaag, ter bescherming tegen het bijtende maagzuur. Naarmate de maagzuurproductie daalt, wordt deze slijmvlieslaag ook steeds dunner, waardoor het maagzuur erdoorheen kan vreten en poreuze gaatjes kan aanbrengen in het slijm. Als deze gaatjes uiteindelijk steeds groter worden, krijg je regelrechte darmzweren (in de volksmond ‘maagzweren’ genoemd). Maagzweren worden algemeen geassocieerd met stress. Weet je nog dat stress zorgde voor een verminderde aanmaak van maagzuur? Dat klopt dus precies!

Poreuze gaatjes in de beschermende slijmvlieslaag van de darmwand staan bekend als een ‘lekkende darm’. Door deze gaatjes kunnen onverteerde eiwitdeeltjes in het bloed terechtkomen. Het lichaam zal dan zo snel mogelijk proberen deze eiwitdeeltjes uit de bloedstroom te verwijderen om te voorkomen dat deze in het complete systeem gaan circuleren. De handigste manier om hier snel vanaf te komen is door ze af te zetten in gewrichten en spieren. Dit veroorzaakt klachten die we jicht, reuma of artritis noemen. Vaak wordt gezegd dat verzuring hieraan ten grondslag ligt, maar hoe verklaar je dan de kalkknobbels op de vingerkootjes van reumapatienten? Eerder is het een complete verstoring van het zuur-basen-evenwicht!

En aangezien het afzetting van onverteerde eiwitdeeltjes in spieren en gewrichten is die de klachten opwekt, krijgen de eiwitten de schuld. Nee, het zijn niet de eiwitten op zich, maar de gebrekkige vertering ervan. Geef nooit een eeuwenoud voedingsmiddel de schuld van moderne klachten. Eiwitten mijden is nooit een oplossing, want daar wordt je spijsvertering alleen maar zwakker van. Bedenk dat je lichaam speciaal maagzuur heeft ontwikkeld voor de vertering van eiwitten, dus hoe minder eiwitten je eet hoe minder maagzuur je aanmaakt en hoe minder je spijsvertering wordt ‘getraind’. Tegelijkertijd is het ook niet zinvol om je helemaal vol te laden met eiwitten, terwijl je ze niet of nauwelijks kunt verteren. Ook hier draait het weer om balans.

Eiwitten en vetten stabiliseren de bloedsuikerspiegel en geven rust in je systeem. Koolhydraten destabiliseren de bloedsuikerspiegel en geven onrust in je systeem en dat is stress en van stress krijg je te weinig maagzuur, waardoor je eiwitten niet goed kunt verteren. Daarnaast zorgen bloedsuikerschommelingen voor hoge insulinewaarden, waardoor je complete systeem wordt ontregeld, inclusief de delicate zuur-basen-balans.

Zo kunnen je alvleesklier en je nieren bijvoorbeeld weinig impuls krijgen om het basische natriumbicarbonaat af te scheiden. Als er immers sprake is van te weinig maagzuur, waardoor de maagomgeving te alkalisch is geworden, dan hoeft er ook niet veel natriumbicarbonaat te worden geproduceerd om het weinige maagzuur dat aanwezig is te neutraliseren. If you don’t use it, you lose it. En zo kunnen je alvleesklier en je nieren (maar ook bijvoorbeeld de lever als vetverbrandingsorgaan op basis van een vetarm voedingspatroon) verzwakt raken.

In het geval van een verzwakte nierfunctie kan het dan voorkomen dat er terugstroom in het bloed kan plaatsvinden van urinezuur. Opnieuw zal het lichaam ernaar streven om z.s.m. dit urinezuur uit het bloed te halen en af te zetten in spieren en gewrichten. Hierdoor verzuren deze. Vervolgens krijgen bepaalde eiwitten (purines) opnieuw de schuld, maar opnieuw zijn het niet de eiwitten zelf, maar de vertering ervan die deze problemen veroorzaken. En zo wordt duidelijk dat ook in alternatieve kringen maar al te vaak de symptomen worden gezien als oorzaak van de kwaal. Eiwitten zijn niet de oorzaak, een gezond mens hoort eiwitten te kunnen eten en laat je niets anders wijsmaken.

Diabetes gaat gepaard met vele klachten, waaronder nierklachten en reuma, maar ook voetgangreen, oogklachten en zelfs blindheid, overgewicht, hart- en vaatziekten, dementie, leverklachten en nog veel meer. Dit geeft aan hoe slopend koolhydraten en insuline kunnen zijn. Als je dan toch een oorzaak wilt zoeken in de voeding, kijk dan daar eens naar! Nog nooit eerder in de menselijke geschiedenis hebben we suiker, zetmeel en koolhydraten in zo’n hoge mate aangewend als onze voornaamste vorm van brandstof. We branden er alleen uiteindelijk zelf ook door op! Logisch, want suikers leveren uitsluitend korystondige energie. Als leverancier van energie op de lange termijn hebben vetten en eiwitten altijd ons hoofdvoedsel gevormd, dus daar kan simpelweg de fout niet liggen, daarvoor is de geschiedenis van vet- en eiwitconsumptie simpelweg te lang.

En een hoge koolhydraatconsumptie veroorzaakt niet alleen diabetes. Ook kankercellen ontstaan door een te hoge koolhydraatconsumptie en een te lage vet- en eiwitconsumptie. Twee verzurende kenmerken van kankercellen is dat ze glucose uit het bloed in zich opnemen en fermenteren en dat ze CO2 inademen en zuurstof uitademen, net als een primitieve plantencel. Het melkzuur dat ontstaat door deze fermentatie zorgt voor verzuring van de cel, evenals het zure CO2-gas. Wederom heeft dit niets te maken met de consumptie van eiwtten, maar wel met de vertering ervan. En wederom maakt vermijdingsgedrag het probleem alleen maar erger. Eiwitten mijden is het weghalen van het symptoom, zonder de oorzaak te doorgronden en weg te nemen. Het kan kortstondig verlichting bieden, maar nooit genezing.

En wat hebben kankerpatiënten allemaal met elkaar gemeen? Een belabberde eiwitvertering en een te hoge bloedsuikerspiegel! Stress, te weinig maagzuur en een te hoge bloedsuiker- en insulinespiegel dus. En allemaal omdat ze hun hele leven al draaien op afbrekende zetmeelbronnen, suikers en koolhydraten in plaats van opbouwende vetten en eiwitten. En de suikerbronnen zijn vaak alkalisch, omdat ze plantaardig zijn, terwijl de dierlijke vetten en eiwitten zuurvormend zijn. Maar toch krijgen de vetten en eiwitten de schuld, omdat er zowel in reguliere als alternatieve kringen klakkeloos van uit wordt gegaan dat het lichaam op glucose hoort te draaien in plaats van ketonen. De koolhydraten kunnen simpelweg niet de oorzaak van het probleem zijn. Nee, het zijn de ‘verzurende’ vetrijke en eiwitrijke dierlijke producten.

Hopelijk wordt nu duidelijk waarom men in zowel de reguliere als de alternatieve hoek voortdurend met de vinger de verkeerde kant op wijst en ons allerlei onzintheorieën aanpraat. Hopelijk wordt nu ook duidelijk dat mijn kritiek op de zuur-basen-theorie niet moet worden verward met een totale ontkenning van de zuur-basen-balans. Het enige wat ik zeg is dat verstoring van deze zuur-basen-balans een complex proces is dat lang niet zo simpel is als het gevolg van consumptie van ‘verzurende’ voeding.

Eet VOLLEDIG en VOLWAARDIG voedsel, heel je spijsvertering en pak je stress aan en dan weet je lichaam vanzelf perfect hoe het het juiste zuur-basen-evenwicht kan bepalen. Daar hoef je helemaal niets speciaals voor te doen, alleen maar goed voor jezelf zorgen. Ik herhaal het nog maar eens: een stabiele bloedsuikerspiegel is een stabiele hormoonspiegel. En er zijn aminozuren en vetzuren voor nodig om dit mogelijk te maken. Er bestaan geen essentiële koolhydraten, dus ze vormen geen essentiële brandstof en dat hebben ze ook nooit gedaan.