Verzadigd vet en cholesterol

Sinds de jaren 1980 zitten verzadigd vet en cholesterol in het verdomhoekje. Het is allemaal begonnen met een zeer krachtig beeld op de omslag van het Amerikaanse weekblad Time in 1984, waarin gebakken eieren met spek worden afgebeeld als een sip gezicht.

Time-Breakfast-Cover

De boodschap is duidelijk: verzadigd vet en cholesterol zijn een hartaanval op je bord! Sindsdien zit de angst voor verzadigd vet en cholesterol er goed in. Maar waar is deze gedachtengang op gebaseerd?

Daarvoor moeten we terug naar de jaren 1950. Een Amerikaanse onderzoeker genaamd Ancel Keys deed in de jaren 1950 epidemiologisch onderzoek in 22 landen. Epidimiologisch onderzoek houdt in dat je kijkt naar statistieken die verzameld zijn onder de bevolking van één of meerdere landen. Keys was specifiek geïnteresseerd in een mogelijke relatie tussen de mate van consumptie van verzadigd vet en cholesterol uit dierlijke bron en de mate waarin hart- en vaatziekten voorkwam onder de bevolking.

Vanaf het begin hield Keys er echter frauduleuze methodes op na. Van de 22 landen die hij op deze manier bestudeerde bleek in een overtuigende meerderheid van maar liefst 15 of 16 landen de consumptie van verzadigd vet en cholesterol juist een positieve relatie te vertonen met hart- en vaatziekten. Een van die landen was Frankrijk. Ons is wijsgemaakt dat er een zogenaamde ‘Franse paradox’ bestaat, die ongeveer zo gaat: ondanks het feit dat de Fransen veel verzadigd vet en cholesterol consumeren, behoort het percentage hart- en vaatziekten in Frankrijk tot een van de laagste van Europa. Nee, DANKZIJ het feit dat de Fransen veel verzadigd vet en cholesterol consumeren is dit zo! Verzadigd vet en cholesterol beschermen namelijk je hart en bloedvaten, maar daarover later meer.

Ancel Keys keek selectief eerst naar 6 en later naar 7 landen, die wel een statistisch verband lieten zien tussen de consumptie van verzadigd vet en cholesterol en hart- en vaatziekten. Hiermee is niet alleen aangetoond dat Keys kennelijk bezig was een vooropgezette conclusie te ‘bewijzen’ en dus geen zuivere wetenschap beoefende, maar het laat tevens zien dat op basis van statistische verbanden alles aantoonbaar te maken is.

Een voorbeeld:

Hier in het westen hebben we veel hart- en vaatziekten. Heel veel mensen rijden ook auto. Conclusie: autorijden verhoogt het risico op hart- en vaatziekten.

Nog eentje, om het af te leren:

Hier in het westen hebben we veel kanker. Bijna iedereen kijkt ook televisie. Conclusie: TV-kijken verhoogt het risico op kanker.

Vervolgens kan ik deze beweringen nog wat extra gewicht geven door de statistische verbanden keurig weer te geven in een grafiek. Voor wie denkt dat ik nu de wetenschap belachelijk aan het maken ben op basis van belachelijke argumenten, onthoud de volgende woorden: correlatie is geen causatie. In gewoon Nederlands: een statistisch verband is nog geen oorzakelijk verband. Dit maakt statistisch onderzoek tot een pseudo-wetenschap, die als echte wetenschap wordt verkocht. Geloof het of niet, maar dit is exact wat Ancel Keys deed. Als we de data die Keys verzamelde van alle 22 landen op een grafiek uitzetten, krijgen we namelijk het volgende:

Keys-Seven-Countries-Study

Links de grafiek van Keys, rechts de werkelijke data.

En het gebeurt vandaag de dag nog steeds. In vegetarische kringen heerst de mythe dat een hoge consumptie van zuivel leidt tot osteoporose (botontkalking). Vaak wordt hier een epidimiologische ‘studie’ uit Finland voor aangehaald. Wat blijkt namelijk? Finland kent een hoge mate van zuivelconsumptie en tegelijkertijd bestaat daar een hoog percentage van osteoporose. Maar is dit statistische verband ook daadwerkelijk een oorzakelijk verband? Dat weten we pas als het klinisch onderzocht wordt op basis van een homogene, experimentele groep en controlegroep en bovendien moet het onderzoek eindeloos herhaald kunnen worden met exact hetzelfde resultaat. Tot die tijd komt dergelijk ‘onderzoek’ neer op dezelfde ‘relatie’ tussen autorijden en hart- en vaatziekten of TV-kijken en kanker. Ik maak dus niets belachelijk, ik toon aan hoe belachelijk het werkelijk is!

Toen Keys met zijn bevindingen naar buiten kwam, was niet iedereen meteen om. Hij moest de grootste moeite doen om collega-wetenschappers hiervan te overtuigen. Van cruciaal belang was dat de American Heart Association (AHA), de Amerikaanse belangenvereniging van hartpatiënten, zich achter zijn conclusies ging scharen om meer gewicht te geven aan het ‘verband’ tussen de consumptie van verzadigd vet en cholesterol en hart- en vaatziekten. Keys moet hooggeplaatste vrienden hebben gehad, want de AHA zette hier volop haar schouders onder. Alsof het onderzoek van Keys zelf nog niet frauduleus genoeg was, was het nota bene een landelijke patiëntenvereniging die tegen het belang van haar patiënten in ging door eerst jarenlang te verkondigen dat verzadigd vet en cholesterol goed waren voor hart- en bloedvaten (correct) en ineens luidkeels het tegenovergestelde standpunt innam (incorrect).

Toch waren er nog steeds skeptici onder de collega’s van Keys. George Mann, iemand die de bestaande theorieen over verzadigd vet en cholesterol ernstig in twijfel trok, besloot de Masai in Tanzania te onderzoeken op de gezondheid van hun hart en bloedvaten. De Masai voeden zich met melk, vlees en bloed en zouden dus volgens de huidige ‘wetenschap’ stijf moeten staan van de hart- en vaatziekte. Het tegendeel was waar: men had een bloedbeeld waar menige westerling jaloers op zou zijn! Toen de Brit T.L. Cleave verscheen voor een Amerikaanse senaatscommissie, die later de eerste voedingsrichtlijnen van de Amerikaanse overheid zou bepalen, sprak hij de volgende profetische woorden:

Ik geloof nog geen seconde in deze kijk op cholesterol. Dat een moderne ziekte een relatie zou vertonen met een oud voedingsmiddel is een van de meest bespottelijke dingen die ik ooit in mijn leven heb gehoord. Wie mij vertelt dat het eten van vet de oorzaak is van hartkwalen, kijk ik met verbazing aan. Maar als het gaat om de vreselijke zoetigheid die opgediend wordt, dat is een heel ander verhaal.

Cleave was niet de enige die suiker zag als boosdoener. Zijn collega John Yudkin deed dit eveneens. Vele jaren later zou Ancel Keys zelf de volgende uitspraak doen:

Er bestaat geen enkel verband tussen cholesterol in voedsel en cholesterol in het bloed. En dit hebben we al die tijd geweten. Cholesterol in de voeding doet er totaal niet toe, tenzij je toevallig een kip of een konijn bent.

OK, dus het ligt helemaal niet aan verzadigd vet en cholesterol, maar aan suiker, zetmeel en koolhydraten. Hoe zit dat dan precies? Wel eens van eiwitplakkaten genaamd AGEs gehoord? Dit zijn Advanced Glycation End Products. In gewoon Nederlands: vergevorderde versuikering van eiwitten, waarbij er door een te hoge bloedsuikerspiegel verbindingen worden gemaakt van eiwitten in het bloed door middel van de stroperige werking van suiker (‘cross-linking’). Dit zijn de beruchte eiwitplakkaten die in verband worden gebracht met hart- en herseninfarcten en met dementie (Alzheimer). Hiervoor zijn niet verzadigd vet en cholesterol verantwoordelijk, maar suikers!

T.L. Cleave verwoordde ook nog een ander basisprincipe: geef nooit een eeuwenoud voedingsmiddel de schuld van moderne klachten! Onze voorouders hadden geen overheid, Voedingscentrum of diëtisten nodig om hen te vertellen wat ze wel en niet moesten eten. Sterker nog, als ze destijds hadden geluisterd naar het (Onder)voedingscentrum waren wij er niet meer geweest. Het (semi)vegetarische voedingspatroon dat vandaag de dag in westerse landen wordt voorgeschreven is namelijk een recept voor onvruchtbaarheid! Wist je dat cholesterol de bouwstof is van onze geslachtshormonen? Het is de bouwstof van ALLE hormonen. Als jager-verzamelaars zijn we geëvolueerd op verzadigd vet en cholesterol. Wie weet het nou beter? Onze moderne overheid of onze voorouders? We hebben het aan deze laatste te danken dat we hier nog zijn!

Cholesterol kan je leven redden. Te hoge glucosespiegel en insulinespiegels zijn ronduit funest voor je vaatwanden. Deze dreigen hierdoor te barsten of te scheuren. Ook kunnen er ontstekingen ontstaan aan de binnenkant van de vaatwanden. Deze voel je niet, want daar bevinden zich geen pijnsensoren. Wel eens gehoord van mensen met een gescheurde aorta? Die zijn er niet meer, want dit is dodelijk! Gelukkig maakt de lever cholesterol aan die fungeert als een soort stopverf en die de scheurtjes of barstjes dichtsmeert, of de vaatwanden verstevigt ter voorkoming van scheuren of barsten.

En wat doen wij? Wij gaan deze levensreddende cholesterol onderdrukken! Op basis van een omgekeerde logica, waarbij het symptoom de oorzaak van de aandoening wordt. De logica achter cholesterolonderdrukking is als volgt:

Overal waar er brand is, zien we brandweermannen. De brandweermannen moeten dus wel de oorzaak zijn van de brand.

Zo werkt de moderne farmacie, die ons voortdurend probeert wijs te maken dat het symptoom de oorzaak is. In dezelfde denktrant zoekt men naar ‘bacteriën’, ‘virussen’ of zelfs ‘genen’ die bepaalde ziektes zouden veroorzaken, terwijl er geen bacterie, virus of gen is dat hiervoor verantwoordelijk kan worden gehouden. Het zijn altijd symptomen, onthoud dat goed. Het sluwe aan dit systeem is dat je nooit de oorzaak wegneemt, waardoor de symptomen na verloop van tijd telkens weer terugkomen. Een echte arts moet zich tot doel stellen om zichzelf overbodig te maken. De bedoeling is dat je geneest en nooit meer terugkomt. De farmacie houdt echter van een draaideurconstructie, waarbij de patiënt wel degelijk terug blijft komen.

En zo hebben ze je dus wijsgemaakt dat je cholesterol te hoog is. Of je bloeddruk. Ze vertellen je er niet bij dat de ‘gezonde’ waardes telkens verlaagd worden. Op deze manier creëer je vanzelf ‘patiënten’. En met een beetje geluk patiënten voor het leven! Ze maken je wijs dat er een ‘goede’ cholesterol is (hdl) en een ‘slechte’  (ldl). Er is echter maar één soort cholesterol en dat is…cholesterol. Ons lichaam vindt het goedje kennelijk zo belangrijk dat het cholesterol in verschillende dichtheden (groottes van moleculen) aanmaakt, om ervoor te zorgen dat het echt overal in het lichaam kan komen en zelfs door de fijnste haarvaatjes heen kan stromen. De grotere moleculen zijn niet beter of slechter dan de kleinere moleculen of andersom.

Cholesterol is van levensbelang voor je hersenen! Wist je dat de grootste opslagplaats van cholesterol je brein is? Moedermelk bestaat grotendeels uit verzadigd vet en cholesterol. Daar groeien de hersenen van baby’s op! Een brein dat verstoken is van cholesterol is ondervoed. Dit levert een verminderde intelligentie op, maar ook hyperactiviteit, autisme, depressie, angststoornissen en zelfs suÏcidale neigingen! Je wordt er ook ongelukkig van. Cholesterol zet de receptoren in onze hersenen voor de neurotransmitter serotonine wagenwijd open – en serotonine is ons ‘geluksstofje’. Behalve op cholesterol draaien onze hersenen voor een groot deel op vet, waarvan het merendeel verzadigd vet.

Maar nee. We moeten onze inname van verzadigd vet en onze cholesterol verlagen, anders slibben onze aderen dicht en gaan we nog een keer dood aan een hartaanval. En dus smeren we braaf plastic kunstboter op ons brood, op basis van plantensterolen, de tegenhangers van dierlijke cholesterol. Hoe hebben we ons ooit roomboter uit het hoofd laten praten? Roomboter is een natuurproduct, gemaakt van melk afkomstig van een KOE (je weet wel, zo’n beest met uiers). Margarine of halvarine is niets meer dan een moleculair misbaksel, dat ongeveer 100 jaar oud is. Onze grootmoeders van voor de oorlog zagen de opkomst van dit wanproduct (Unilever is er groot mee geworden) en ze noemden het ‘karrensmeer’, alleen maar goed genoeg om de wielen van een kar mee in te vetten en zeker niet geschikt voor menselijke consumptie. Na de oorlog zijn we gaandeweg dit ‘karrensmeer’ alsmaar meer gaan consumeren. En wat heeft het ons opgeleverd? Een regelrechte epidemie van hart- en vaatziekten!

Wat is cholesterol eigenlijk? Herbivoren (planteneters) eten sterolen in planten en zetten deze om in cholesterol. Dit komt omdat de plantensterolen door een galblaas gaan voor de vertering (‘chole’ betekent ‘gal’). Cholesterol is dus een dierlijke omzetting van plantensterolen. Cholesterolonderdrukkers (statines) zijn gebaseerd op plantensterolen, die succesvol de strijd aangaan met cholesterol en cholesterol aantoonbaar weten te onderdrukken. Zo blijkt uit onderzoek, eerst op dieren en later op mensen. Wat men niet vermeldt, is dat cholesterol weliswaar onderdrukt wordt, maar dat het risico op kanker hierdoor toeneemt! Cholesterol zou dus wel eens een beschermende werking kunnen hebben tegen kanker. Niet handig om zoiets te onderdrukken, lijkt me, gezien het feit dat we in westerse landen niet alleen een epidemie van hart- en vaatziekten kennen, maar ook van kanker! Ook bij kanker zien we een drastische toename na de oorlog en hetzelfde is het geval met diabetes.

En wat is de belangrijkste bijwerking van statines? Lees de bijsluiters er maar op na. Spierafbraak. Het hart is een SPIER! Hoe kan iets wat het hart hoort te beschermen nu als bijwerking de afbraak van datzelfde orgaan vertonen? Een andere belangrijke bijwerking is vergeetachtigheid. Logisch, want hersenen die beroofd worden van hun cholesterol functioneren niet optimaal.

Kortom, we worden voor de gek gehouden en het is tijd dat hier een eind aan komt. Eet je cholesterol! De consumptie van cholesterol verhoogt de cholesterolwaardes in je bloed niet. Integendeel, als er voldoende cholesterol uit voeding afkomstig is, hoeft je lever niet zo hard te werken om meer cholesterol aan te maken voor een optimaal cholesterolgehalte.

En verzadigd vet is geen ‘hard vet’. Vaak wordt de vergelijking gemaakt met een verzadigd vet als bijvoorbeeld roomboter, dat stolt in de koelkast. Maar je lichaam is geen koelkast! Het heeft een temperatuur van 37 graden en roomboter smelt al op kamertemperatuur. Noch verzadigd vet, noch cholesterol dragen bij aan hart- en vaatziekten. Als dat zo was, waren onze voorouders allemaal bezweken aan hart- en vaatziekten, maar het is een relatief nieuw verschijnsel van de laatste 60 naoorlogse jaren. Precies de periode dat we alsmaar meer koolhydraten, suiker en zetmeel en plantaardige oliën en vetten zijn gaan eten!

Iemand die met veel humor door alle leugens heenprikt, is de Amerikaanse komiek Tom Naughton. Hieronder vind je het eerste deel van een presentatie in zes delen van Naughton, genaamd Big Fat Fiasco. Ik plaats hier alleen het eerste deel, omdat dan deze pagina sneller laadt. Je moet zelf even doorklikken naar de andere delen op YouTube. Dit eerste deel is ronduit hilarisch!